Ontwormen paarden

Ontwormen paarden verplicht op recept!

Achtergrond receptuurplicht
Paarden vallen op basis van de Europese wetgeving onder de voedselproducerende dieren. De EU wil een betere controle op het toedienen van diergeneesmiddelen ter bescherming van de consument. Ten tweede wordt er via het invoeren van de Receptuurplicht  voor wormmiddelen gestreefd om de ontwikkeling van resistentie tegen deze middelen aan banden te leggen.

Wij hebben dus als dierenarts een nieuwe plicht om zodanig voor te schrijven en te behandelen dat schematisch ontwormen verandert in strategisch ontwormen. Dit houdt in dat de dierenarts goed op de hoogte moet zijn van de situatie op uw stal of weide en zicht moet hebben op de mate en de aard van de besmetting. Dit is nu zijn/haar wettelijke plicht en hij/zij wordt hierop gecontroleerd en ter verantwoording geroepen.

Betekenis voor u als eigenaar
Er is helaas geen gulden standaard. Afhankelijk van de leeftijd van de dieren, individuele gevoeligheid, infectiedruk op de weide, voorgeschiedenis, aankoop van nieuwe dieren, grootte van het bedrijf etc., zal een ontwormadvies voor uw paarden opgesteld en regelmatig bijgestuurd worden. Hierbij hoort mestonderzoek op wormeieren. Schroom niet om telefonisch overleg te plegen met de dierenarts. Gebruikt u voor uw beeldvorming ook de beslisboom op www.parasietenwijzer.nl , opgesteld door de Faculteit Diergeneeskunde te Utrecht. Zeer gebruiksvriendelijk en verhelderend!

Ten eerste een aantal ‘weetjes

  • Elk paard heeft wormen.
  • Ook een paard zonder weidegang is besmet.
  • Resistentie betekent dat een bepaald wormmiddel niet meer werkt tegen een bepaalde worm.
  • Er zijn vele soorten wormmiddelen en vele soorten wormen.
  • Een advies over ontwormen is altijd maatwerk.
  • Mestonderzoek kan in de “meeste” gevallen informatie geven over de mate van besmetting.
  • Ontwormadministratie bijhouden en nauwkeurig doseren.

Spoelwormen
Tot 50 cm lang. Veelal veulens hebben er last van. Verschijnselen kunnen zijn dor haarkleed, dikke buik, hoesten en neusuitvloeiing (ten gevolge van de trektocht van de larven). Door hun grootte en aantal kan scheuren van de darmwand optreden.

Spoelwormen:

Aarsmade
De aarsmade legt eitjes rond de anus die jeuk veroorzaken. Hierdoor gaat het paard schuren met zijn achterste. De staart ziet er dan hetzelfde uit als bij staart en maneneczeem.

Lintworm
Deze zit meestal op de overgang van dunne naar dikke darm en kan daar voor ernstige problemen zorgen waaronder koliek en zelfs de dood. Moeilijk te ontdekken wegens het niet of weinig uitscheiden van eitjes.

Longworm
Onze paarden kunnen deze krijgen via de ezel. Deze heeft er in de regel geen last van. Een paard heeft longklachten en kan dampig worden.

Paardenhorzel
De horzelvlieg legt de bekende gelige eitjes vastgeplakt aan de paardenvacht. Deze worden omdat ze jeuken door het paard opgelikt. Ze ontwikkelen zich in de maag tot grote donkerbruine maden. Deze kunnen dan de maagwand beschadigen.

Bekende wormmiddelen

Benzamidazol verbindingen
Oud middel wat weer meer in gebruik is wegens resistentie bij ivermectine. In verleden veel resistentie bij benzamidazol. (Maar omdat het lang minder gebruikt is, is dit waarschijnlijk afgenomen.)

Pyrantel
Korte werkingsduur en niet werkzaam tegen horzellarven en ingekapselde strongyliden. Ivermectine (furexel, eqvalan, equimectin, etc.) Meest gebruikte wormmiddel, ook tegen horzellarven werkzaam, sinds kort is er resistentie waargenomen.

Moxidectine
Behoort tot dezelfde familie als de ivermectine, maar is sterker en langer werkzaam. Dringt ook de darmwand in wat belangrijk is bij de rode worm. LET OP: niet gebruiken bij veulens tot 4 maanden leeftijd en nauwkeurig doseren.

Praziquantel
Zit samen met ivermectine in equimax en samen met moxidectine in equest-pramox. Werkzaam tegen lintworm. Meest gebruikte toedieningsvorm is pasta. Maar er zijn tegenwoordig ook tabletten (tegen lintworm).

Behandeling

  • Alle paarden moeten regelmatig ontwormd worden variërend van een interval van 6 weken tot 16 weken. Dit interval is afhankelijk van de besmettingsgraad (mestonderzoek!), bezettingsgraad en het gebruikte middel.
  • Drachtige merries op de dag van veulenen behandelen.
  • Het veulen rond 10e levensdag ontwormen, daarna moeder en veulen iedere 5 weken behandelen.
  • Alle aanwezige paarden tegelijk behandelen.
  • Nieuwe paarden bij aankomst ontwormen en pas na enkele dagen bij de groep introduceren.
  • Tegen lintworm 1-2x per jaar ontwormen.
  • Najaar in ieder geval tegen de horzellarve ontwormen en in januari/februari tegen de rode worm.

Soorten wormen

Veulenworm
Besmetting via de moedermelk, 60% veulens is besmet. Verschijnselen kunnen zijn diarree en koliek.

Grote strongyliden
2-5 cm, beschadigen darmen en door trektocht ook bloedvaten. Verschijnselen kunnen zijn diarree, koliek, kreupelheid en verlammingen.

Kleine strongyliden
Beter bekend als de rode bloedworm (0,5 cm), leven in de darmwand en kunnen daarom grote schade aanrichten tot zelfs dood. Verschijnselen kunnen zijn vermageren, koliek, diarree, gebrek aan eetlust, vocht onder voorborst, en eventueel dood.

Preventie en tips

  • Ontwormen voor weidegang.
  • Gras in warme periode kort maaien.
  • Vermijd hoge bezetting (niet teveel paarden bij elkaar op een te kleine weide).
  • 2x per week mest opruimen uit weide (zeer belangrijk maar tegenwoordig helaas steeds minder gedaan!!).
  • Iedere dag mest verwijderen uit stal.
  • Laat regelmatig door uw dierenarts mestonderzoek doen. Dit mag ook een mestmengmonster (klein beetje is genoeg) zijn van maximaal 5 bij elkaar lopende paarden.
  • Verwijder de (gelige) horzeleitjes regelmatig bij uw paard met speciaal mesje of sponsje.

Eisen mestmonster

  • Verse mest.
  • Minimaal een eetlepel vol.
  • Indien mengmonster, dan niet van meer dan 5 paarden.

Frequentie van ontwormen

Iedere weken ontwormen
Ivermectine 8 weken werkzaam
moxidectine 12 weken werkzaam.

Najaar
Ivermectine /moxidectine of combipreparaat met ivermectine/moxidectine.

1x per jaar
Ontwormen met combipreparaat met praziquantel.